علامه قطب الدين شيرازى كه نام او را پيش ازين آورده‌ايم در كتاب معروف خود درّة التاج ابوابى را بحكمت اولى و طبيعيات و رياضيات اختصاص داده است و علاوه برين ويرا بر حكمة الاشراق شهاب الدين سهروردى شرحى است كه بعدها ملا صدر الدين شيرازى حاشيه‌يى بر آن نگاشت . قطب الدين رازى منطقى و فيلسوف معروف شاگرد علامه قطب الدين شيرازى در زمرهء كارهاى مهم منطقى و حكمى خود كتابى بنام المحاكمات بين شرحى الاشارات دارد و علاوه بر او در شمار فيلسوفان بزرگ اواخر عهد مغول سعد الدين تفتازانى و مير سيّد شريف جرجانى را بايد ذكر كرد . از ميان فيلسوفانى كه در حملهء مغول بشام گريختند يكى رفيع الدين الجيلى ابو حامد عبد العزيز بن عبد الواحد از مردم فيلمان گيلان بود كه در حكمت و كلام و فقه و طبيعى و طب از مشاهير روزگار خود شمرده مىشد و بعد از فوت شمس الدين خويى بسال 637 بقاضى القضاتى دمشق رسيد ليكن در ايّام الملك الصالح اسمعيل بوضعى فجيع كشته شد بدين معنى كه او را به بعلبك بردند و در چاهى ژرف افگندند ؛ وى در حال افتادن بقسمتى از چاه گير كرد و آويخته ماند و تا سه روز زنده بود و ناله مىكرد تا مرد ( 641 هجرى ) . از آثار رفيع الدين گيلى شرح الاشارات و التنبيهات ؛ و اختصار الكليات از كتاب القانون ابن سيناست « 1 » . فيلسوف ديگر شمس الدين خسروشاهى از خسروشاه تبريز بود كه پيش ازين نام او را آورده‌ايم . وى شاگرد امام فخر الدين رازى معروف به ابن الخطيب بود و در دمشق مسند تدريس داشت تا بسال 652 درگذشت . از كارهاى مهمش تلخيص كتاب الشفاء ابن سيناست و غير از آن تتمه‌يى از كتاب آيات البيّنات ابن خطيب الرى ( فخر رازى ) نوشت و كتاب المهذّب شيخ ابو اسحق شيرازى را نيز خلاصه كرد « 2 » .

--> ( 1 ) - ابن ابى اصيبعه ، عيون الانباء ، چاپ مصر ج 3 ص 281 - 283 ( 2 ) - ايضا ص 283 - 285